Hamtoren

Middeleeuwse burcht
De Hamtoren is het restant, maar wel een imponerend restant, van een oude middeleeuwse burcht, zoals er zo veel waren in het Utrechtse landschap. Het staat niet geheel vast, maar het is wel waarschijnlijk dat het kasteel Den Ham voor het jaar 1300 gebouwd is, want in die tijd is er sprake van een ‘steenhuis’. In ieder geval stonden de eerste delen van kasteel Den Ham er in het begin van de veertiende eeuw. Dit kasteel begon als een woontoren, waartegen in de volgende eeuwen vleugels werden gebouwd, totdat er een kasteel stond met een oppervlakte, die ongeveer zes keer groter was de huidige Hamtoren.

Slanke toren
De Hamtoren is een slanke toren, die een fraaie lantaarn draagt. De totale hoogte is ongeveer 34 meter. Het grondoppervlak van de toren van Den Ham heeft een oppervlakte van circa 9 x 10 m. Op het terrein staat een moderne woning. De toegang tot het kasteelterrein heeft een aardige poort. Het wapen van het kasteel is boven de poortdoorgang aangebracht. In de poort zijn ook twee stenen ingemetseld met de inschriften “Anno” en “1642”.

Restauratie
De huidige Hamtoren dateert uit de vijftiende eeuw. Tussen deze toren en de oorspronkelijke woontoren werd later nog een entreegedeelte gebouwd, zodat er in het geheel een compact blok ontstond, dat we kennen uit tekeningen van Roelant Roghman en Jan de Beijer.
In de loop van de negentiende eeuw werd het kasteel Den Ham bouwvallig. In de jaren 1870 en 1871 kon het kasteel nog tot in detail worden opgemeten, maar kort daarna moest Den Ham, behalve de nu nog staande toren, wegens bouwvalligheid worden gesloopt. Wel is, als vermeld, nog de fraaie poort over, waarin het wapen van de ridderhofstad is aangebracht.
In 1943 werd een voorlopige restauratie gestart. In 1963 werd een hernieuwde restauratie tot een goed einde gebracht en in 2019 is er weer begonnen aan een restauratie.

Meer lezen over de Hamtoren: kasteleninutrecht/Hamtoren